Algemene info over Psoriasisartritis

Definitie

Psoriasisartritis is een vorm van een reumatische ontsteking bij mensen met de huidziekte psoriasis. Het is een ontstekingsziekte van het bewegingsapparaat en wordt daarom tot de reumatische aandoeningen gerekend. De reumatische aandoeningen omvatten meer dan 200 verschillende aandoeningen van verschillende origine. Psoriasisartritis kan soms verward worden met andere reumatische ziektes zoals reumatoïde artritis.


Psoriasisartritis werd voor het eerst beschreven in 1818 door Jean Louis Alibert, een Franse arts. Maar het duurde tot 1960 vooraleer psoriasisartritis algemeen erkend werd als een aparte reumatische aandoening.


Diagnose

Er zijn geen testen beschikbaar die met 100% de diagnose van psoriasisartritis kunnen aantonen of bevestigen. Niettemin is een ervaren arts/reumatoloog in staat met grote zekerheid de diagnose te achterhalen. In eerste instantie zal de arts u grondig ondervragen om een goed beeld te krijgen van uw klachten. Verder is een lichamelijk onderzoek nodig om zwelling, bewegingsbeperkingen en evt. misvormingen op te sporen. Aan de hand van een bloedtest zal de afwezigheid van specifieke reumafactoren worden aangetoond en zal men een uitgebreidheid van de ontsteking evalueren. Afwezigheid van ontsteking in het bloed betekent geenszins dat de diagnose van psoriasisartritis is uitgesloten. Tenslotte worden vaak radiografieën genomen om na te gaan of er reeds schade aanwezig is.
Dus de diagnose wordt gesteld aan de hand van een reeks verschillende onderzoeken: ondervraging, klinisch onderzoek, bloedonderzoek en radiografieën.

Er zijn verschillende sets van criteria ontwikkeld die moeten helpen bij het stellen van de diagnose van psoriasisartritis, echter hierover is geen echt duidelijke consensus. De meest gebruikte criteria zijn de CASPAR criteria, opgesteld door een groep die CASPAR groep heet, waarin ook enkele Belgische onderzoekers deelnamen. De criteria werden afgeleid uit een groep patiënten met reeds gekende psoriasisartritis en een groep patiënten met andere reumatische aandoeningen. Deze criteria zijn internationaal aanvaard en gepubliceerd. 

Meestal is er sprake van één reumatische aandoening in een patiënt en zelden meer. Het is wel mogelijk om jicht met psoriasisartritis en psoriasis te hebben. Bij een zeer hevige opstoot van roodheid, zwelling en pijn t.h.v. de grote teen, dient in eerste instantie een jichtopstoot uitgesloten te worden. Dit gebeurt best door een gewrichtspunctie om jichtkristallen aan te tonen en een bloedonderzoek om het urinezuur te bepalen. Een verhoogd urinezuur kan aanleiding geven tot een jichtopstoot.
Maar psoriasisartritispatiënten worden vaak verkeerdelijk gediagnosticeerd met jicht enkel op basis van gewrichtspijn en verhoogd urinezuur. Het is belangrijk dat jichtkristallen in het gewrichtsvocht worden aangetoond. Het is namelijk bekend dat psoriasispatiënten met uitgebreide huidaantasting een verhoogd urinezuur hebben. Het onderscheid is belangrijk omdat de diagnose verschillend is.


Rol van beeldvorming

Beeldvorming speelt in eerste instantie een belangrijke rol bij het vaststellen van schade t.h.v. de gewrichten en de wervelzuil. Meestal volstaan hierbij klassieke radiografieën (röntgenfoto’s). Deze radiografieën zijn GEENSZINS in staat om de ontsteking zelf aan te tonen. 

Een CT-scan heeft dezelfde mogelijkheden als standaard radiografieën maar kan wel kleinere letsels aantonen en kan nuttig zijn om beschadiging aan te tonen op plaatsen die minder toegankelijk zijn voor radiografie zoals borstbeen, bovenste deel van de wervelzuil of bekkengewrichten.

Het ontstekingsproces zelf kan aangetoond worden door o.a. botscintigrafie. De botscintigrafie is een techniek waarbij  radioactieve merkers worden ingespoten in de aders. Deze stof functioneert een beetje als een kleurstof en gaat zich vasthechten op plaatsen waar ontsteking of beschadiging t.h.v. de gewrichten of beenderen zich voordoet. Dit onderzoek kan echter het verschil tussen beide, ontsteking of beschadiging, niet maken. Combinatie met klassieke radiografieën stelt de arts vaak wel in staat om het verschil te maken.

 

Zeer vlot toegankelijk is echografie (onderzoek met gel en ultrageluid, zoals gebruikt in zwangerschap) die vlug leert of er vocht aanwezig is in het gewricht of als de peesklachten t.g.v.  een ontstekingsproces of eerder veroorzaakt zijn door een overbelasting of een scheur. Dit onderzoek is goedkoop, kan snel uitgevoerd worden en is volledig schadeloos.

e. ee.Tenslotte is er de NMR-scan die zowel schade als ontsteking kan aantonen. Dit onderzoek is vrijwel overal beschikbaar maar meestal is er wel wat wachttijd. Dit onderzoek is wel in staat om zowel ontsteking in de gewrichten als in de beenderen errond aan te tonen. Een NMR-scan maakt geen gebruik van schadelijke röntgenstralen maar in de meeste gevallen is dit niet nodig. Met radiografie en echografie komt de arts meestal al wel tot de diagnose...


Voorkomen-prevalentie

Het voorkomen van psoriasisartritis bij personen met psoriasis varieert van 8 tot 20%. Vertaald naar de ganse bevolking betekent dit dat ongeveer 0.5 tot 0.8 % van de bevolking psoriasisartritis heeft. In België zouden dus mogelijks 80.000 mensen psoriasisartritis hebben. Dit is bijna even frequent als het aantal patiënten met bijv. reumatoïde artritis, een andere vorm van reumatische ontsteking.

Meestal ontstaat psoriasisartritis tussen de leeftijd van 20 en 40 jaar maar kan ook op latere leeftijd beginnen. Iets meer mannen dan vrouwen zijn aangetast. De ernst en het verloop kunnen bij iedereen anders zijn: patiënten met uitgebreide huidaantasting kunnen geen of minieme gewrichtsproblemen hebben, anderzijds de patiënten met weinig psoriasis (of zelfs in afwezigheid van huidletsels) kunnen een ernstige vorm van psoriasisartritis hebben. Soms worden de huidletsels pas vastgesteld bij het op zoek gaan naar de oorzaak van uw gewrichtsklachten waarvoor u bij uw arts gaat consulteren. Bovendien hoeven gewrichtsklachten en huidafwijkingen niet gelijktijdig voor te komen.


Evolutie/Outcome

Het verloop van psoriasisartritis is bij iedereen anders. 
Lange tijd werd psoriasisartritis beschouwd als een goedaardige milde aandoening die best niet te agressief behandeld werd. Opvolgingsonderzoek van een grote groep patiënten met psoriasisartritis (o.a. in Canada) leerde echter dat deze aandoening niet zo “goedaardig” is als gedacht. Op lange termijn bleek dat minder dan 10% van de patiënten als genezen kon beschouwd worden zonder blijvende inname van medicatie. Binnen het jaar waren wel 20% zonder klachten onder de inname van ontstekingsremmers doch na het stoppen herviel 50% van de patiënten binnen het jaar.

Daarnaast bleek dat meer dan 50% van de patiënten binnen de 5 jaar na het starten van de psoriasisartritis radiografische schade vertoonde en binnen de 10 jaar meer dan 70%. Na 10 jaar heeft 24% van de patiënten zichtbare gewrichtsmisvormingen. Het is belangrijk om te weten dat radiografische schade onomkeerbaar.

Tenslotte bleek dat ONBEHANDELDE psoriasisartritis ook een belangrijke vermindering van de levenskwaliteit veroorzaakt en zelfs aanleiding geeft tot een ietwat verkorte levensverwachting in vergelijking met leeftijdsgenoten.


Kliniek

Psoriasisartritis manifesteert zich door pijn, voornamelijk ’s nachts uitlopend tot in de voormiddag al dan niet gecombineerd met ochtendstijfheid. Deze ochtendstijfheid kan tot 2 à 3 uur duren. Typisch verbeteren en verdwijnen deze klachten in de loop van de dag en bij bewegen en oefeningen. Deze pijn en stijfheid komt voor zowel t.h.v. de gewrichten, peesaanhechtingen en de wervelzuil.

T.h.v. de perifere gewrichten en de peesaanhechtingen kan ook zwelling optreden. Al deze symptomen geven vaak aanleiding tot verminderde beweeglijkheid en verminderde kracht zodat onze dagelijkse bezigheden worden beperkt.

Veel patiënten vermelden ook een veralgemeende moeheid.

In het begin kunnen de gewrichtsklachten kortdurend zijn en soms vanzelf verdwijnen. Pas na enkele episodes van pijn en zwelling zet de artritis zich volledig door. In deze periode kan de diagnose vaak moeilijk zijn of miskend worden.