PSORIASISARTRITIS (PsA)

Vormen van psoriasisartritis

Psoriasisartritis kan zich onder verschillende vormen manifesteren: een polyarticulaire vorm waarbij meer dan 4 gewrichten ontstoken zijn, een oligoarticulaire vorm met 3 of minder gezwollen gewrichten, een axiale vorm met ontstekingen thv de wervels en/of bekken gewrichten en een zeer agressieve vorm, artritis mutilans.

De polyarticulaire vorm tast vaak de kleine hand- en voetgewrichten aan. Daarnaast kunnen ook grotere gewrichten zoals heup, knieën, enkels en schouders betrokken zijn. Deze vorm lijkt nog het meest op reumatoïde artritis maar verschilt wel in enkele typische aspecten: er is geen reumafactor , in deze vorm kunnen in tegenstelling tot reumatoïde artritis ook de verste kleine vingergewrichten aangetast zijn vaak in associatie met nagelaantasting en bij psoriasisartritis zijn er worstvinger en worsttenen (dactylitis). Tenslotte na een langdurige ontsteking kunnen de gewrichten als het ware vastgroeien (ankylose).
De oligoarticulaire vorm tast slechts enkele gewrichten aan maar dan bij voorkeur de grotere gewrichten van de onderste ledematen. Ook in deze vorm komen worstvingers en worsttenen voor. Vaak evolueert deze vorm naar de polyarticulaire vorm. Eigenlijk is dit dan geen aparte vorm maar eerder een gevolg van ziekteduur.

De derde vorm is de axiale vorm. Hierbij situeert de ontsteking zich thv de bekkengewrichten (sacroïliacale gewrichten) en de wervels. De ontstekingen thv deze gewrichten leiden vaak tot vastgroeien van de bekkengewrichten en wervels. Dit laatste gaat dan gepaard met een definitief verlies van beweeglijkheid. Deze vorm lijkt ook in vele aspecten op de ziekte van Bechterew of spondylitis ankylosans.

Tenslotte is er artritis mutilans. Dit is een zeer agressieve vorm die vaak handen en voeten aantast . Tengevolge van de ontstekingen worden de gewrichten zeer snel beschadigd en leidt dit tot destructie van het gewricht. Het is best mogelijk dat na een tijd er weinig overblijft van dit oorspronkelijke gewricht.

Vroeger werd nog een vijfde entiteit beschrijven: nl. DIP artritis. Dit is reumatische ontsteking thv de distale interphalangeale gewrichten of de verste vingerkootjes. Heden aanvaardt men eigenlijk dat dit bij alle andere vormen voorkomen en geen aparte groep vormt.
De indeling in verschillende groepen is niet absoluut. Dit betekent dat dezelfde patiënten zowel axiale aantasting kunnen hebben als aantasting van de perifere gewrichten. Naast aantasting van de perifere gewrichten en de wervelzuil, is er ook ontsteking thv de pezen en peesaanhechtingen (enthesitis). Het frequentst treedt deze ontstekingen op thv de achillespees en de voetzool (fasciitis plantaris) en in mindere mate thv de knieën en ellebogen.
Ontsteking thv het borstbeen en de sleutelbeenderen is zeer typisch maar weinig frequent. In een aantal patiënten begint de psoriasisartritis op deze plaats.

Naast huidletsel en gewrichtsontstekingen kunnen ook andere organen betrokken zijn bij het ziekteproces. Soms treedt er oogontsteking (uveïtis) of darmontsteking op . In geval van de oogontsteking treedt een rood branderig gevoel op of een pijn thv oog zonder roodheid maar met wazig zicht. Verhoogde stoelgangfrequentie of diarree met slijm en bloed kunnen wijzen in de richting van een darmontsteking.